کشش نتها در موسیقی | چرا «یکچهارم نت» از «سیاه» گویاتر است؟
نویسنده: سلمان سالک
وقتی در نخستین درس ریتم به هنرجو میگوییم «کششِ سیاه نصفِ سفید است»، او باید دو نام تازه و رابطهٔ میان آنها را یاد بگیرد. از خودِ واژههای «سیاه» و «سفید» نمیشود این نسبت را فهمید. حالا همان رابطه را با دو نام دیگر بیان کنیم: کششِ یکچهارم نت، نصفِ کششِ نیمنت است. هنرجویی که نیم و یکچهارم را میشناسد، میتواند از همان دانسته برای فهمیدن رابطهٔ دو کشش استفاده کند. پیشنهاد من برای آموزش مقدماتی وزن و ریتم از همین تفاوت شروع میشود.
دو شیوه برای نامگذاری کشش نتها
نامهایی مانند «گرد»، «سفید» و «سیاه» به شکل یا ظاهر نشانهها اشاره دارند و با اصطلاحات فرانسویِ ronde، blanche و noire همخواناند. «چنگ» نیز در این مجموعه معادل croche است. در انگلیسی آمریکایی، نامهایی مانند half note و quarter note کشش هر نشانه را در نسبت با نت کامل بیان میکنند. الگوی مشابهی در آلمانی هم دیده میشود. جدول تطبیقی اصطلاحات موسیقی، دانشگاه لاوال
| نام رایج فارسی | نام پیشنهادی برای آموزش | کشش نسبت به نت کامل | انگلیسی آمریکایی |
|---|---|---|---|
| گرد | نت کامل | ۱ | Whole note |
| سفید | نیمنت | ۱/۲ | Half note |
| سیاه | یکچهارم نت | ۱/۴ | Quarter note |
| چنگ | یکهشتم نت | ۱/۸ | Eighth note |
| دولاچنگ | یکشانزدهم نت | ۱/۱۶ | Sixteenth note |
اگر نت کامل را واحد بگیریم، دو نیمنت، چهار نتِ یکچهارم یا هشت نتِ یکهشتم همگی بهاندازهٔ یک نت کامل زمان میگیرند. هنرجو میتواند همین الگو را ادامه دهد و خودش به این نتیجه برسد که دو نتِ یکهشتم، کششی برابر با یک نتِ یکچهارم دارند.
کشش نت و واحد ضرب
«یکچهارم نت» سهمی از کششِ نت کامل را بیان میکند. تعداد ضربهایی که آن نت اشغال میکند به واحد ضرب بستگی دارد. در وزن ۴/۴، وقتی نت سیاه واحد ضرب است، یک نتِ یکچهارم یک ضرب طول میکشد. در وزن ۲/۲، با نیمنت بهعنوان واحد ضرب، همان نتِ یکچهارم نیمضرب طول میکشد. نسبتِ کششِ سیاه به سفید در هر دو حالت یکسان است.
یک تمرین برای شنیدن نسبتها
چهار ضربِ همفاصله بگیرید و هر بار همین بازه را با صدای «آ» اجرا کنید. آغاز هر صدا را مشخص کنید و آن را تا شروع صدای بعدی یا پایان بازه ادامه دهید.
۱. یک صدای پیوسته به طول چهار ضرب بخوانید.
۲. دو صدا بخوانید که هر کدام دو ضرب طول بکشند.
۳. چهار صدا بخوانید که هر کدام یک ضرب طول بکشند.
۴. در هر ضرب دو صدا بخوانید، با شمارش «یک وَ دو وَ سه وَ چهار وَ».
در هر چهار اجرا، طول کل بازه یکی است و تعداد آغاز صداها تغییر میکند. پس از تمرین، از هنرجو بخواهید در همان چهار ضرب یک نیمنت، یک نتِ یکچهارم و دو نتِ یکهشتم اجرا کند. اینبار باید کششهای متفاوت را در یک الگوی ریتمیک کنار هم بگذارد.
پیشنهاد من برای آموزش مقدماتی
در نخستین درس، میتوان هر شکل را با هر دو نام معرفی کرد. وقتی هنرجو شکلِ سفید را میبیند، هم نام رایج آن را یاد میگیرد و هم میشنود که «نیمنت» است. سپس همان کشش را میشمارد، میشنود و اجرا میکند. به باور من، این شیوه میتواند توضیح نظری کششها را روشنتر کند و به هنرجو کمک کند رابطهای را که در کلاس فهمیده، هنگام نتخوانی و نوازندگی هم به کار بگیرد.




